Bankbiljetten taxeren — waarde van oude Nederlandse bankbiljetten

Oude guldenbiljetten per serie en jaartal

De laatste generatie guldenbiljetten is de bekendste: het vijftigje met de zonnebloem, het honderdje met de steenuil, het tweehonderdvijftig met de vuurtoren en het duizendje met de kievit, ontworpen in de jaren tachtig en negentig. Deze biljetten zijn in grote aantallen gedrukt en in de meeste gevallen is de inwisselwaarde bij De Nederlandsche Bank hoger dan wat een verzamelaar ervoor betaalt.

Daarvoor kwam de serie met portretten van historische figuren: het tientje met Frans Hals, het vijfentwintigje met Jan Pieterszoon Sweelinck, het vijftigje met Rembrandt en het honderdje met Michiel de Ruyter. Deze biljetten zijn in gebruikte staat gangbaar, maar in vrijwel ongecirculeerde staat wel gezocht.

Ouder en interessanter zijn de biljetten van voor en rond de Tweede Wereldoorlog, de zilverbonnen en muntbiljetten, en de series die na de geldzuivering van 1945 en 1950 in omloop kwamen. Hier lopen de verzamelwaardes flink uiteen en is de serie-, datum- en signatuurvariant bepalend. Ook de nummerreeks kan meespelen: een laag serienummer of een vervangingsbiljet is voor verzamelaars extra aantrekkelijk.

Praktisch: noteer altijd de nominale waarde, de datum die op het biljet staat, en het volledige serienummer. Met die drie gegevens kan een specialist het biljet in een catalogus plaatsen. Zonder die gegevens is elke inschatting onmogelijk.

Conditie en grading van papiergeld

Bij papiergeld weegt conditie zwaarder dan bij munten. Een biljet met één middenvouw kan al de helft minder opbrengen dan hetzelfde biljet zonder vouwen. Internationaal wordt de schaal van Poor, Fair, Good, Very Good, Fine, Very Fine, Extremely Fine en About Uncirculated tot Uncirculated gebruikt, met een cijferschaal van 1 tot 70 bij professioneel gecertificeerde biljetten.

Waar kenners op letten: het aantal en de scherpte van de vouwen, of de hoeken nog puntig zijn, of het papier zijn oorspronkelijke stijfheid en glans heeft, of er scheurtjes, speldgaatjes, vlekken of schimmel aanwezig zijn, en of er ooit met tape, lijm of een viltstift aan is gewerkt.

Behandel biljetten daarom terughoudend. Niet strijken, niet nat maken, niet plakken en niet bijknippen. Een gestreken biljet is herkenbaar en verliest waarde. Bewaar los in een zuurvrije hoes, plat, donker en droog, en haal een biljet nooit uit een professionele grading-houder.

Voor gangbare guldenbiljetten is professionele certificering meestal niet lonend, omdat de kosten hoger uitvallen dan het waardeverschil. Bij zeldzame vooroorlogse biljetten in topstaat kan certificering wel verstandig zijn.

Misdrukken en bijzondere varianten

Bij papiergeld bestaan echte productiefouten. De categorieën die het meest voorkomen: een ontbrekende kleurgang waardoor een deel van het ontwerp mist, een dubbele of verschoven bedrukking, een scheve snit met een strook van het naastliggende biljet, een omgeklapte hoek die tijdens het drukken meeliep, en een ontbrekend of verkeerd geplaatst serienummer.

Daarnaast zijn vervangingsbiljetten interessant. Dat zijn biljetten die tijdens de productie een afgekeurd exemplaar vervingen en aan het serienummer te herkennen zijn. Ook aansluitende nummerreeksen, bijzonder lage nummers en zogenoemde radarnummers die van voor naar achter gelijk lezen, hebben een eigen publiek.

Ook hier geldt: schade is geen misdruk. Een verkleurd, gewassen of door water aangetast biljet is beschadigd. Alleen wat aantoonbaar in de drukkerij is ontstaan, telt als fout en dat wordt beoordeeld aan de hand van de inktlagen en de snitranden.

Buitenlandse bankbiljetten

Buitenlands papiergeld uit oude vakantiekoffers is meestal weinig waard. Biljetten van landen die inmiddels de euro gebruiken, zoals Duitse marken, Franse francs, Belgische franken, Italiaanse lires en Spaanse peseta's, kunnen bij een aantal nationale centrale banken nog wel worden ingewisseld, maar de regels en termijnen verschillen sterk per land en enkele termijnen zijn definitief verstreken. Controleer dat altijd bij de betreffende centrale bank zelf.

Biljetten van landen die door hyperinflatie hun munt hebben herzien, zoals oude Turkse lira's of Zimbabwaanse dollars, hebben geen inwisselwaarde meer. Ze worden wel als curiositeit verhandeld, doorgaans voor een paar euro.

Waar buitenlands papiergeld wel serieus geld waard kan zijn: koloniale uitgiften, biljetten van kortlevende staten, en vooroorlogse series in gave staat. Dat is specialistenwerk en het loont om een handelaar of veilinghuis te zoeken dat specifiek in papiergeld van die regio handelt.

Inwisselen bij De Nederlandsche Bank of verkopen aan een verzamelaar

Voor guldenbiljetten bestaat een inwisselregeling bij De Nederlandsche Bank. Voor bankbiljetten geldt een veel langere termijn dan voor guldenmunten, die al lang niet meer inwisselbaar zijn. Per biljetserie is er een uiterste datum en sommige oudere series vallen buiten de regeling. Controleer uw specifieke biljet altijd rechtstreeks bij De Nederlandsche Bank voordat u iets verkoopt, want de regeling en de voorwaarden kunnen wijzigen en alleen de uitgevende bank kan hier uitsluitsel geven.

De keuze is daarna eenvoudig te maken. Is uw biljet gangbaar en gebruikt, dan is inwisselen tegen de nominale waarde in euro's bijna altijd het gunstigst. Is het biljet ongecirculeerd, uit een oudere serie, een vervangingsbiljet, een misdruk of een gezochte variant, dan kan de verzamelwaarde hoger uitkomen dan de nominale waarde en is verkopen aan een verzamelaar of via een veiling de betere route.

Voor die verkoop kunt u terecht bij een handelaar die gespecialiseerd is in papiergeld, bij een numismatische veiling die een papiergeldrubriek heeft, of bij een verzamelaarsbeurs. Vraag altijd meer dan één indicatie en vergelijk die met gerealiseerde veilingprijzen van hetzelfde biljet in dezelfde conditie, niet met vraagprijzen in advertenties.

Nogmaals, om helder te zijn: wij zijn inkoper van munten en edelmetaal en kopen geen bankbiljetten in. Zitten er tussen een nalatenschap naast biljetten ook munten, dan kunnen wij het muntendeel wel gratis beoordelen. Voor het papiergeld verwijzen wij u naar De Nederlandsche Bank of naar een papiergeldspecialist.

Veelgestelde vragen