Herdenkingsmunten: welke zijn waardevol en wat zijn ze waard?

Wat is een herdenkingsmunt precies?

Een herdenkingsmunt is door de staat uitgegeven ter gelegenheid van een gebeurtenis en heeft een nominale waarde die op de munt staat. In Nederland worden ze geslagen door de Koninklijke Nederlandse Munt. Ze zijn wettig betaalmiddel geweest, ook al is bijna niemand met een zilveren vijftig gulden naar de kassa gegaan. Die nominale waarde is voor de taxatie zelden relevant: het metaal en de vraag uit de markt bepalen de prijs.

Daarnaast is er een grote markt van penningen en medailles: uitgiften van postorderbedrijven en particuliere munthuizen, vaak verguld of verzilverd, verkocht in een luxe mapje met een nummer en een certificaat. Ze lijken op munten, maar er staat geen nominale waarde op en ze zijn nooit wettig betaalmiddel geweest. De edelmetaallaag daarop is enkele microns dik, wat neerkomt op een fractie van een gram. In een taxatie komt daar geen serieus bedrag uit, hoe fraai de presentatie ook is.

Het praktische onderscheid maakt u zelf in een minuut. Staat er een nominale waarde op de munt, bijvoorbeeld tien gulden, vijftig gulden, vijf euro of tien euro, dan gaat het om een officiële uitgifte. Staat er alleen een thema en misschien het woord penning of medaille, dan is het geen munt. Twijfelt u, weeg de munt dan: massief zilver van deze formaten weegt vijftien tot vijfentwintig gram, verzilverd koper of messing beduidend minder bij dezelfde diameter.

Nederlandse herdenkingsmunten per periode en nominale waarde

De Nederlandse herdenkingsuitgiften vallen uiteen in drie tijdvakken. De guldenperiode begint bij de zilveren tientjes van 1970 en 1973, uitgegeven onder Juliana. Daarna volgen de zilveren vijftig gulden tussen 1982 en 1998 onder Beatrix, geslagen bij onder meer koninklijke jubilea en historische mijlpalen. In de jaren negentig komen daar de zilveren tientjes van 1994, 1995 en 1997 bij, met een lager fijngewicht dan de oudere tientjes.

Vanaf 2002 loopt alles in euro. De zilveren vijf euro is de meest voorkomende uitgifte en verschijnt vrijwel jaarlijks, in een zilveren en soms een vergulde uitvoering. Daarboven staan de gouden tien euro, twintig euro en vijftig euro. De gouden tien euro volgt de klassieke tientjesspecificatie: 6,72 gram bruto op 900 duizendste, dus 6,048 gram fijn goud. De gouden twintig euro en vijftig euro variëren per uitgifte, dus daarvoor moet de specificatie per jaar worden nagekeken.

De onderstaande tabel geeft de fijngewichten zoals wij die in onze muntdataset hanteren. Fijngewicht is het gewicht aan zuiver edelmetaal, en dat is het getal waarmee wij rekenen. Het brutogewicht van de munt is altijd hoger, omdat er koper of ander legeringsmetaal in zit.

Welke herdenkingsmunten zijn zeldzaam?

Zeldzaamheid bij herdenkingsmunten komt bijna nooit van het thema en bijna altijd van de oplage in combinatie met de uitvoering. De zilveren vijf euro is in grote aantallen geslagen en per stuk daarom zelden meer waard dan het zilver. De gouden uitgiften zijn in veel kleinere oplage geslagen en houden daardoor beter stand bij verzamelaars, ook los van de goudprijs.

Binnen één uitgifte bestaan er meestal drie uitvoeringen: de gewone circulatiekwaliteit, de betere brilliant uncirculated en de proof. Proofmunten zijn met gepolijste stempels geslagen, hebben een spiegelend veld en zijn in kleine oplage geslagen, vaak alleen op abonnement. Precies daar zit het verschil tussen een munt die op zilverwaarde uitkomt en een munt waar een verzamelaar een meerprijs voor betaalt. Een proof in de originele cassette met certificaat en ongeschonden capsule is een ander product dan dezelfde munt los in een zakje.

Wij noemen bewust geen oplagecijfers per uitgifte. Voor de meeste Nederlandse herdenkingsmunten liggen die vast in de catalogi, maar er circuleren ook veel onjuiste getallen, en een verkeerd oplagecijfer leidt direct tot een verkeerde verwachting. Wat we wel eerlijk kunnen zeggen: gouden uitgiften en proofversies zijn in kleine oplage geslagen, zilveren vijf-eurostukken in grote. Dat verklaart het grootste deel van de prijsverschillen die u online tegenkomt.

Zilverwaarde tegenover verzamelaarswaarde

Zilverwaarde is rekenwerk en verandert dagelijks. U neemt het fijngewicht uit de tabel, vermenigvuldigt dat met de actuele zilverkoers per gram en houdt rekening met een inkoopmarge. Een zilveren tientje van 1970 met 18 gram fijn zilver en een zilveren vijftig gulden met 23,125 gram fijn zilver verschillen dus ongeveer een kwart in metaalwaarde, ongeacht het thema of de conditie. Die berekening is voorspelbaar en controleerbaar: u kunt de dagkoers zelf naast ons bod leggen.

Verzamelaarswaarde is beoordeling. Die ontstaat als drie dingen samenkomen: een kleine oplage, een gave staat en aantoonbare vraag. Ontbreekt er één, dan zakt de munt terug naar zilverwaarde. Dat is de belangrijkste reden dat herdenkingsmunten bij verkoop vaak minder opbrengen dan de oorspronkelijke uitgifteprijs: in die uitgifteprijs zaten ontwerp, cassette, verpakking en marketing verwerkt, en die kosten komen bij doorverkoop niet terug.

Bij een taxatie rekenen wij beide kanten uit en betalen wij het hoogste van de twee. Dat voorkomt de klassieke fout waarbij een schaarse proof tegen zilverprijs de deur uit gaat. Het betekent ook dat wij eerlijk zeggen wanneer een munt puur zilverwaarde is; een verhaal over verzamelaarspotentie dat de markt niet waarmaakt, helpt u niet.

Let op bij vergulde uitvoeringen van bestaande munten. Sommige zilveren vijf-eurostukken zijn later door derden verguld. Zo'n bewerking voegt geen meetbare goudwaarde toe en maakt de munt voor verzamelaars juist minder aantrekkelijk, omdat het originele oppervlak is aangetast.

Conditie, verpakking en wat u vooral niet moet doen

Poets nooit. Bij herdenkingsmunten is dit nog schadelijker dan bij circulatiemunten, omdat de waarde juist in het ongeschonden, vaak spiegelende oppervlak zit. Eén veeg met een doek zet duizenden microkrasjes in het veld van een proof, en dat is onherstelbaar. Ook een vingerafdruk op een proofoppervlak is een reëel probleem: het zuur uit de huid tekent zich in het zilver af.

Laat capsules dicht en cassettes intact. Certificaat, nummerkaartje, cassette en het originele omslag horen bij de munt en tellen mee in de waardering, zeker bij complete series. Zit een serie nog compleet bij elkaar, breek die dan niet op. Verzamelaars betalen voor de volledige reeks meer dan voor de som van losse jaren.

Bergt u de munten zelf op, doe dat dan droog en zonder pvc-houders. Weekmakers uit oude plastic mapjes tasten zilver aan en laten een groenige, kleverige film achter die het oppervlak permanent beschadigt.

Hoe laat u herdenkingsmunten taxeren?

U heeft drie routes. Op locatie in Amsterdam, Bussum of Monnickendam op afspraak, waarbij u meekijkt terwijl de taxateur weegt en beoordeelt. Via een videogesprek, wat prettig werkt bij een cassette of een complete serie die u niet wilt vervoeren. Of met de verzekerde thuiskit, waarmee u de munten landelijk naar ons opstuurt.

Wij beoordelen per uitgifte: welk metaal, welk fijngewicht, welke uitvoering en welke staat, plus of de originele verpakking aanwezig is. Daarna hoort u het bod, met de onderbouwing erbij: welk deel uit metaalwaarde komt en welk deel uit verzamelaarswaarde. Een taxatie is gratis en vrijblijvend, en u hoort binnen 1 werkdag van ons wanneer u foto's instuurt.

Wilt u eerst breder lezen hoe een waardebepaling verloopt, bekijk dan hoe u bij ons munten laat taxeren. Weet u al wat u heeft en wilt u tot een transactie komen, dan leest u bij munten verkopen hoe het bod en de uitbetaling werken.

Veelgestelde vragen